Four Farm
ไม้ดอกไม้ประดับ

ปลูกปทุมมา 1 ไร่ จ.เชียงใหม่ (ขายหัวพันธุ์ vs ขายตัดดอก): เจาะลึกเงินลงทุนระบบน้ำ ต้นทุนรายปี ผลผลิตจริงหลังคัดทิ้ง จุดคุ้มทุน และกำไรต่อปีจากข้อมูลกรมส่งเสริมการเกษตรและ สวพส.

ภาพประกอบแปลงปลูกปทุมมายกร่องคลุมฟางข้าวพร้อมระบบท่อสปริงเกลอร์ในพื้นที่ภาคเหนือ (สร้างด้วย AI เพื่อประกอบบทความ)

ภาพประกอบสร้างด้วย AI ไม่ใช่หลักฐานผลผลิตหรือรายได้จริง

ภาพประกอบแปลงปลูกปทุมมายกร่องคลุมฟางข้าวพร้อมระบบท่อสปริงเกลอร์ในพื้นที่ภาคเหนือ (สร้างด้วย AI เพื่อประกอบบทความ)
ภาพประกอบสร้างด้วย AI ไม่ใช่หลักฐานผลผลิตหรือรายได้จริง

ปทุมมา (Curcuma alismatifolia) หรือที่ตลาดต่างประเทศรู้จักในชื่อ “Siam Tulip” (ทิวลิปสยาม) เป็นไม้ดอกไม้ประดับประเภทหัวเขตร้อนที่ทำรายได้ให้เกษตรกรได้ 2 ทางหลัก คือ การตัดดอกจำหน่ายในฤดูฝน และ การขุดจำหน่ายหัวพันธุ์ระยะพักตัวเพื่อปลูกต่อหรือส่งออก อย่างไรก็ตาม ผู้เริ่มต้นจำนวนมากมักประเมินเพียงรายได้ต่อดอกหรือต่อหัวโดยมองข้ามสัดส่วนเงินสดจมกับค่าหัวพันธุ์เริ่มต้น ค่าแรงงานขุด-ตัดแต่ง ตลอดจนความสูญเสียจากโรคหัวเน่าและโรคจุดสนิมที่อาจทำให้ขาดทุนได้ในปีที่อากาศไม่เอื้ออำนวย

บทความนี้รวบรวมข้อมูลจริงที่ตรวจสอบได้จาก 4 แหล่งหลัก ได้แก่ รายงานสถานการณ์การผลิตสินค้าเกษตร ประจำปี 2567 กรมส่งเสริมการเกษตร (ข้อมูล ณ เม.ย. 2567), เอกสารข้อมูลปทุมมา จ.เชียงใหม่ กรมส่งเสริมการเกษตร (ข้อมูลปี 2563–2565, เผยแพร่ ส.ค. 2568), รายงานเขตเกษตรเศรษฐกิจระดับภาค สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก., มิ.ย. 2568) และตารางต้นทุนแยกเงินสด-แรงงานครัวเรือนจาก งานวิจัยของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส./HRDI, ก.ย. 2557) มาคำนวณเป็นแบบจำลองมาตรฐานพื้นที่ 1 ไร่ใน จ.เชียงใหม่ เพื่อช่วยตัดสินใจก่อนลงทุน

1. สรุปตัวเลขสำคัญ: ปลูกปทุมมา 1 ไร่ ใช้ทุนเท่าไร และเหลือกำไรประมาณกี่บาทต่อปี

ตารางด้านล่างสรุปกรอบตัวเลขจากผลสำรวจเกษตรกร จ.เชียงใหม่ ของกรมส่งเสริมการเกษตร (ปี 2565) และ สศก. (ปี 2568) ควบคู่กับโครงสร้างต้นทุนแยกเงินสด–แรงงาน–ค่าเสื่อมราคาบนฐาน 1 ไร่ (1 รอบการผลิตหลักต่อปี):

รายการตัวชี้วัด (พื้นที่มาตรฐาน 1 ไร่ / ปี) ปลูกจำหน่ายหัวพันธุ์ (ในฤดู) ปลูกจำหน่ายตัดดอก (ในฤดู)
กรอบต้นทุนสำรวจ จ.เชียงใหม่ (กรมส่งเสริมการเกษตร, ปี 2565) เฉลี่ย 62,500 – 73,000 บาท/ไร่/ปี (รวมทุกหมวดตามแบบสำรวจเกษตรกร)
เงินลงทุนสินทรัพย์ปีแรกแยกต่างหาก (ปั๊มน้ำ ท่อ PVC สปริงเกลอร์ เครื่องพ่นยา — ฐาน สวพส.) 12,948.00 บาท 12,948.00 บาท
ต้นทุนดำเนินงานเงินสดปีที่ 1 (ไม่รวมค่าแรงครอบครัวและสินทรัพย์ถาวร) 42,117.80 บาท/ปี 38,097.80 บาท/ปี
ต้นทุนดำเนินงานรวมทุกหมวด (เงินสด + ค่าแรงครอบครัว + ค่าเสื่อม 5 ปี) 65,247.40 บาท/ปี 60,187.40 บาท/ปี
ผลผลิตเฉลี่ยตามข้อมูลราชการ (ปี 2566 เทียบปี 2565, จ.เชียงใหม่) 30,500 – 40,500 หัว/ไร่ 29,000 – 38,500 ดอก/ไร่
ยอดขายกรณีฐานหลังหักของเสียคัดทิ้ง 10% (สมมติฐานฐานปี 2566) 90,585.00 บาท/ปี
(27,450 หัว × 3.30 บ.)
71,514.00 บาท/ปี
(26,100 ดอก × 2.74 บ.)
รายได้เฉลี่ยจากผลสำรวจ จ.เชียงใหม่ (กรมส่งเสริมการเกษตร, ปี 2565) 148,500 บาท/ไร่/ปี 105,300 บาท/ไร่/ปี
กำไรตามต้นทุนที่ระบุ (กรณีฐานแบบจำลอง)
ส่วนต่างเงินสดก่อนหักค่าแรงครัวเรือนและค่าเสื่อม
+25,337.60 บาท/ปี
(ส่วนต่างเงินสด +48,467.20 บ.)
+11,326.60 บาท/ปี
(ส่วนต่างเงินสด +33,416.20 บ.)
ผลตอบแทนสุทธิกรณีขายทั้งดอกและหน่อ/หัว (สศก., ปี 2568) 74,523 บาท/ไร่/ปี (เขตเกษตรเศรษฐกิจนาน้ำฝน ภาคเหนือตอนบน)

ข้อควรระวังในการอ่านตัวเลข: ต้นทุนรายบรรทัดจากงานวิจัย สวพส. (ก.ย. 2557) อ้างอิงอัตราค่าแรงเกษตรกรช่วงปี 2557 ที่ 250–270 บาท/คน/วัน และค่าเช่าที่ดิน 500 บาท/ไร่/ปี แม้รวมแล้วจะใกล้เคียงกรอบต้นทุนปี 2565 ของกรมส่งเสริมการเกษตร (62,500–73,000 บาท/ไร่) แต่หากในพื้นที่ปัจจุบันต้องจ้างแรงงานวันละ 350 บาทขึ้นไป ต้นทุนรวมจะขยับสูงขึ้นอีกประมาณ 11,400 บาท/ไร่ (คำนวณไว้ในหัวข้อที่ 3 ด้านล่าง) และยังไม่ได้รวมค่ากล่องบรรจุภัณฑ์ ค่าขนส่งไปตลาดกลาง และค่าตรวจรับรองมาตรฐานเพื่อส่งออก

2. สมมติฐานการผลิต รอบปีเพาะปลูก และช่องทางจำหน่าย

การประเมินเศรษฐศาสตร์ปทุมมาให้ถูกต้องตามชีววิทยาของพืช ต้องไม่นำผลผลิตต่อรอบมาคูณหลายรอบต่อปี เพราะปทุมมามีระยะพักตัวตามช่วงวันสั้นในฤดูหนาว:

3. ตารางเงินลงทุนสินทรัพย์ปีแรก และโครงสร้างต้นทุนการผลิต 1 ไร่/ปี

ตามหลักเศรษฐศาสตร์การเกษตร ต้องแยกเงินลงทุนสินทรัพย์ถาวรปีแรกออกจากต้นทุนดำเนินงานประจำปี โดยนำเฉพาะค่าเสื่อมราคาต่อปีมารวมในต้นทุนดำเนินงาน เพื่อไม่ให้หักค่าปั๊มน้ำและท่อ PVC ซ้ำซ้อนกับค่าเสื่อม

ตาราง ก: เงินลงทุนสินทรัพย์ระบบน้ำและเครื่องพ่นยาปีแรก (ฐาน สวพส., 2557)

รายการสินทรัพย์ลงทุนปีแรก จำนวน ราคาต่อหน่วย (บาท) รวมเงินลงทุนปีแรก (บาท) ค่าเสื่อม 5 ปี/ปี (สมมติฐาน)
1. เครื่องสูบน้ำ 1 ตัว 6,600.00 6,600.00 1,320.00
2. เครื่องพ่นยา 1 ตัว 3,750.00 3,750.00 750.00
3. ท่อ PVC ขนาด 2 นิ้ว 13 เส้น 155.00 2,015.00 403.00
4. ท่อ PVC ขนาด 1 นิ้ว 8 เส้น 61.00 488.00 97.60
5. หัวสปริงเกลอร์ 19 หัว 5.00 95.00 19.00
รวมเงินลงทุนสินทรัพย์ถาวรปีแรก (ไม่รวมค่าโรงเรือนพรางแสง) 12,948.00 2,589.60

หมายเหตุ: ข้อมูลรายการอุปกรณ์จากตารางที่ 1 ของรายงาน สวพส. (2557) กรณีปลูกในฤดูที่อาศัยน้ำฝนอาจลดงบระบบน้ำเหลือเพียงเครื่องพ่นยา 4,500 บาท (ตารางที่ 9) แต่ในสภาพอากาศแปรปรวนปัจจุบัน การมีระบบสปริงเกลอร์ช่วยคุมความชื้นช่วงงดน้ำและป้องกันดอกเหี่ยวได้ดีขึ้น ส่วนการทำนอกฤดูในโรงเรือนอาจต้องลงทุนโครงสร้างโรงเรือนและระบบสูบน้ำเพิ่มจากนี้

ตาราง ข: ต้นทุนดำเนินงานประจำปี 1 ไร่ แยกเงินสดจ่ายจริง vs แรงงานครัวเรือน (กรณีปลูกในฤดูจำหน่ายหัวพันธุ์)

หมวดรายการต้นทุน (บาท/ไร่/ปี) ปริมาณ / หน่วย เป็นตัวเงิน (เงินสดจ่าย) ไม่เป็นตัวเงิน (แรงงานครัวเรือน) รวมทั้งสิ้น
1. หัวพันธุ์ปทุมมาเริ่มต้น (@ 3.50 บาท) 8,000 หัว 28,000.00 0.00 28,000.00
2. ปุ๋ยเคมีสูตร 13-21-21 และ 15-15-15 (อย่างละ 100 กก.) 200 กก. 4,300.00 0.00 4,300.00
3. สารป้องกันกำจัดโรคและแมลง (คลอร์ไพริฟอส + ไดฟีโนโคนาโซล) 270 ซีซี 297.80 0.00 297.80
4. ฟางมัดคลุมแปลง (@ 2.00 บาท) 500 มัด 1,000.00 0.00 1,000.00
5. ค่าแรงเตรียมดิน ไถพรวน และยกร่องแปลง (@ 250 บ./วัน) 2 คน/วัน 0.00 500.00 500.00
6. ค่าแรงปลูก และคลุมแปลง (20 คน/วัน @ 250 + 3 คน/วัน @ 270) 23 คน/วัน 270.00 5,540.00 5,810.00
7. ค่าแรงให้น้ำ ใส่ปุ๋ย และดูแลรักษา (@ 250 บ./วัน) 24 คน/วัน 0.00 6,000.00 6,000.00
8. ค่าแรงตัดดอกทิ้ง (เพื่อบำรุงหัวพันธุ์) (@ 250 บ./วัน)
หมายเหตุ: กรณีขายตัดดอก เปลี่ยนเป็นค่าแรงเก็บเกี่ยวดอก 45 คน/วัน (11,250 บ.) และตัดรายการขุดหัวออก
30 คน/วัน 2,500.00 5,000.00 7,500.00
9. ค่าแรงเก็บเกี่ยวและคัดเกรดหัวพันธุ์ (@ 250 บ./วัน) 35 คน/วัน 5,250.00 3,500.00 8,750.00
รวมต้นทุนผันแปรการดำเนินงาน (ตามตารางที่ 10 สวพส.) 41,617.80 20,540.00 62,157.80
10. ค่าเช่าที่ดิน (ตามฐานสำรวจพื้นที่สูง สวพส. — พื้นที่ราบอาจสูงกว่านี้) 1 ไร่/ปี 500.00 0.00 500.00
11. ค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ระบบน้ำและเครื่องพ่นยา (สมมติอายุ 5 ปี) 1 ปี 0.00 2,589.60 2,589.60
รวมต้นทุนดำเนินงานทั้งหมด (กรณีกิจการขายหัวพันธุ์) 42,117.80 23,129.60 65,247.40
เปรียบเทียบกรณีขายตัดดอกในฤดู (ตารางที่ 13 สวพส. + เช่าที่ + ค่าเสื่อม 5 ปี) 38,097.80 22,089.60 60,187.40

ข้อสังเกตสำคัญเรื่องค่าแรงและรายการที่ยังไม่รวม: โครงสร้างต้นทุนข้างต้นใช้ค่าแรงรวมทั้งสิ้น 114 คน/วัน (อัตรา 250–270 บาท/วัน ในปีสำรวจ 2557) และค่าน้ำ-ค่าไฟยังไม่ถูกคิดเป็นตัวเงินแยกต่างหากในระบบน้ำฝน หากปรับสมมติฐานค่าแรงเป็นอัตราปัจจุบัน 350 บาท/วัน (+100 บาท/วัน) ต้นทุนดำเนินงานกรณีขายหัวพันธุ์จะเพิ่มขึ้น 114 × 100 = +11,400.00 บาท/ไร่ เป็น 76,647.40 บาท/ไร่ ซึ่งจะกดให้กำไรกรณีฐานลดลงจาก 25,337.60 บาท เหลือ +13,937.60 บาท/ไร่ นอกจากนี้ ตัวเลขดังกล่าวยังไม่รวมค่ากล่อง/ถุงตาข่ายบรรจุ ค่าขนส่งไปตลาดกลาง และค่าตรวจวิเคราะห์ดิน-รับรองแปลง GAP

4. ผลผลิตที่ขายได้จริงหลังของเสีย การคัดเกรด และราคาที่เกษตรกรได้รับ

ข้อมูลจาก กรมส่งเสริมการเกษตร (รายงานปี 2567) และ เอกสารข้อมูลปทุมมา จ.เชียงใหม่ (เผยแพร่ ส.ค. 2568) แสดงให้เห็นว่าผลผลิตปทุมมาต่อไร่มีความแปรปรวนตามสายพันธุ์และสภาพอากาศอย่างชัดเจน:

5. คำนวณยอดขาย ต้นทุน และกำไรต่อปี (3 สถานการณ์: ต่ำ / ฐาน / สูง พร้อมกรณีขาดทุน)

สูตรคำนวณที่ใช้ในทุกสถานการณ์: ปริมาณขายได้จริง = ผลผลิตประเมิน × (1 − อัตราของเสีย), ยอดขายต่อปี = ปริมาณขายได้จริง × ราคาขายเฉลี่ยต่อหน่วย (1 รอบ/ปี), กำไรตามต้นทุนที่ระบุ = ยอดขายต่อปี − ต้นทุนดำเนินงานรวมทั้งหมด

ตารางที่ 1: แบบจำลองรายได้–กำไร กรณีปลูกในฤดูเพื่อจำหน่ายหัวพันธุ์ (1 ไร่/ปี)

สถานการณ์ (สมมติฐาน) ผลผลิตรวม (หัว) ของเสียคัดทิ้ง ขายได้จริง (หัว) ราคาเฉลี่ย (บาท/หัว) ยอดขายต่อปี (บาท) ส่วนต่างเงินสดปี 1* (บาท) กำไรทางบัญชี** (บาท/ปี)
กรณีต่ำ (Low)
โรคหัวเน่าระบาดคัดทิ้ง 25% + สัดส่วนหัวเล็กมาก
30,500 25% 22,875 2.50 57,187.50 +15,069.70 -8,059.90
กรณีฐาน (Base)
ผลผลิตฐาน DOAE ปี 66, คัดทิ้ง 10%, คละเกรด
30,500 10% 27,450 3.30 90,585.00 +48,467.20 +25,337.60
กรณีสูง (High)
ผลผลิตดี DOAE ปี 65, คัดทิ้ง 5%, ราคาเฉลี่ย 3.67 บ.
40,500 5% 38,475 3.67 141,203.25 +99,085.45 +75,955.85

ตารางที่ 2: แบบจำลองรายได้–กำไร กรณีปลูกในฤดูเพื่อจำหน่ายตัดดอก (1 ไร่/ปี)

สถานการณ์ (สมมติฐาน) ผลผลิตรวม (ดอก) ของเสียคัดทิ้ง ขายได้จริง (ดอก) ราคาเฉลี่ย (บาท/ดอก) ยอดขายต่อปี (บาท) ส่วนต่างเงินสดปี 1* (บาท) กำไรทางบัญชี** (บาท/ปี)
กรณีต่ำ (Low)
โรคจุดสนิม/ดอกช้ำคัดทิ้ง 20% + ดอกล้นตลาด
29,000 20% 23,200 1.50 34,800.00 -3,297.80 -25,387.40
กรณีฐาน (Base)
ผลผลิตฐาน DOAE ปี 66, คัดทิ้ง 10%, ราคาเฉลี่ย DOAE ปี 65
29,000 10% 26,100 2.74 71,514.00 +33,416.20 +11,326.60
กรณีสูง (High)
ผลผลิตดี DOAE ปี 65, คัดทิ้ง 5%, ราคาขอบบนในฤดู 3.00 บ.
38,500 5% 36,575 3.00 109,725.00 +71,627.20 +49,537.60

*ส่วนต่างเงินสดปี 1 = ยอดขาย − ต้นทุนเงินสดดำเนินงาน (42,117.80 บ. สำหรับหัวพันธุ์ / 38,097.80 บ. สำหรับตัดดอก; ยังไม่หัก CapEx 12,948 บ.)
**กำไรทางบัญชี (ตามต้นทุนที่ระบุ) = ยอดขาย − ต้นทุนรวมทั้งหมด (65,247.40 บ. สำหรับหัวพันธุ์ / 60,187.40 บ. สำหรับตัดดอก; ยังไม่หักภาษีเงินได้ ค่าขนส่ง และบรรจุภัณฑ์)

บทเรียนจากกรณีขาดทุน (Low Case): เมื่อเกิดโรคจุดสนิมหรือฝนตกชุกในฤดูผลิต ทำให้ดอกลายเสียหาย 20% และราคารับซื้อในฤดูลดเหลือ 1.50 บาท/ดอก การขายตัดดอกอย่างเดียวจะขาดทุนทั้งเงินสด (-3,297.80 บาท) และขาดทุนทางบัญชี (-25,387.40 บาท/ไร่) ไม่รวมค่าลงทุนระบบน้ำอีก 12,948 บาท ส่วนการขายหัวพันธุ์ในกรณีต่ำ แม้ส่วนต่างเงินสดยังเป็นบวก +15,069.70 บาท แต่เมื่อหักค่าแรงครัวเรือนและค่าเสื่อมแล้วจะขาดทุนทางบัญชี -8,059.90 บาท/ไร่ ซึ่งสอดคล้องกับแนวทาง สศก. ปี 2568 ที่แนะนำให้เกษตรกรจัดการแปลงแบบขายได้ทั้งดอกและหัว/หน่อเพื่อกระจายความเสี่ยงรายได้

6. วิเคราะห์จุดคุ้มทุนด้านราคาและปริมาณขาย (Break-Even Analysis)

การคำนวณจุดคุ้มทุนภายใต้โครงสร้างต้นทุนปีที่ 1 ของแปลง 1 ไร่ (ค่าแรงฐาน สวพส. 250–270 บ./วัน และค่าเสื่อม 5 ปี) มีเงื่อนไขสำคัญ 2 แบบ ดังนี้:

7. ปีแรกเทียบปีที่ 2 ขึ้นไป ช่วงที่ยังไม่มีรายได้ และระยะคืนทุน

จุดแตกต่างสำคัญระหว่างปีแรกกับปีที่ 2 ขึ้นไปของการปลูกปทุมมาคือ “ภาระเงินลงทุนระบบน้ำและหัวพันธุ์ตั้งต้น”:

8. สถานการณ์ตลาดส่งออก ความเสี่ยงหลัก และรายการเช็กก่อนลงทุน

จากสถิติของกรมส่งเสริมการเกษตรและกรมศุลกากร (รายงานปี 2567, หน้า 70–71 และ เอกสารปี 2565) พบสัญญาณตลาดที่ผู้ลงทุนควรรู้ล่วงหน้า:

สถิติทางการ (กรมส่งเสริมการเกษตร & กรมศุลกากร) ปี 2564 ปี 2565 ปี 2566
จำนวนเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียน (ราย) 48 44 54
พื้นที่ปลูกรวมทั้งประเทศในทะเบียน (ไร่) 168.91 116.85 158.00
ปริมาณส่งออกปทุมมาตัดดอก (ตัน / มูลค่าล้านบาท) 2.010 ตัน (0.222 ลบ.) 11.597 ตัน (1.319 ลบ.) 2.489 ตัน (0.865 ลบ.)
มูลค่าส่งออกหัวปทุมมาระยะพักตัว (ล้านบาท) 21.14 ลบ. 15.70 ลบ. 4.896 ลบ.

4 ความเสี่ยงสำคัญที่ผู้ปลูกต้องรู้

  1. ตลาดเฉพาะกลุ่ม (Niche) และมูลค่าส่งออกหัวพันธุ์ชะลอตัว: ผู้ปลูกที่ขึ้นทะเบียนมีเพียง 44–54 ราย และมูลค่าส่งออกหัวพันธุ์ลดจาก 21.14 ล้านบาท (ปี 2564) เหลือ 4.896 ล้านบาท (ปี 2566) พร้อมข้อจำกัดการกีดกันทางสุขอนามัยพืชของประเทศคู่ค้า ดังนั้นห้ามปลูกโดยไม่มีผู้รับซื้อหรือตลาดปลายทางรองรับ
  2. โรคหัวเน่าและโรคเหี่ยวบังคับให้ต้องเปลี่ยนพื้นที่ปลูก: มาตรฐาน มกษ. 5503-2553 ระบุว่าโรคเหี่ยวจากเชื้อแบคทีเรียในหัวพันธุ์มักทำให้เกษตรกรต้องย้ายหาพื้นที่ปลูกใหม่หรือพักแปลง ซึ่งเพิ่มต้นทุนเช่าที่ดินและเตรียมแปลง
  3. ผลผลิตออกกระจุกตัวในฤดูฝน (ก.ค.–ก.ย.): ช่วงที่ดอกออกพร้อมกันมาก ราคาขายส่งในฤดูอาจลดลงเหลือ 1–2 บาท/ดอก ขณะที่ผู้บริโภคไทยส่วนใหญ่ยังคุ้นเคยกับการใช้ปทุมมาเพียงเพื่อไหว้พระ
  4. ต้นทุนแรงงานและสารเคมีเพิ่มสูงขึ้น: การขุดหัวพันธุ์ การตัดแต่งรากด้วยกรรไกรจุ่มแอลกอฮอล์/คลอร็อกซ์ และการเก็บดอกตอนเช้าตรู่ล้วนต้องใช้แรงงานคนที่ไม่สามารถใช้เครื่องจักรทดแทนได้ทั้งหมด

รายการตรวจสอบ (Checklist) ก่อนตัดสินใจลงทุนปลูกปทุมมา


แหล่งข้อมูลอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว:

  1. สำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567/เผยแพร่ 2569). รายงานสถานการณ์การผลิตสินค้าเกษตร ประจำปี 2567 (หน้า 70–71: ปทุมมา, ข้อมูล ณ 29 เม.ย. 2567). https://agriman.doae.go.th/wp-content/uploads/2026/04/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%95%E0%B8%A3-%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%88%E0%B8%B3%E0%B8%9B.pdf
  2. กลุ่มส่งเสริมไม้ดอกและไม้ประดับ กรมส่งเสริมการเกษตร. (2565/เผยแพร่ ส.ค. 2568). ข้อมูลสินค้าเกษตร: ปทุมมา (Siam Tulip) จ.เชียงใหม่. https://agriman.doae.go.th/wp-content/uploads/2025/08/41.-%E0%B8%9B%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2-siamtulip.pdf
  3. กองนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.). (มิ.ย. 2568). แนวทางการบริหารจัดการเขตเกษตรเศรษฐกิจระดับภาค (หน้า 88). https://oae.go.th/uploads/files/2025/06/23/f16f6a9f6a12983e.pdf
  4. สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) — สวพส. (ก.ย. 2557). การศึกษาต้นทุน ผลตอบแทน และความคุ้มทุนของการผลิตปทุมมา. https://research.hrdi.or.th/public/upload/dow59g443l.pdf
  5. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. ฐานข้อมูลปทุมมา (Curcuma alismatifolia). https://www.doa.go.th/hort/?page_id=52768
  6. ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จ.ระยอง กรมส่งเสริมการเกษตร. (2563). การผลิตปทุมมาและกระเจียว. https://edoae.doae.go.th/aopdh02/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%9B%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%B5/
  7. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.). (2553). มกษ. 5503-2553 การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับไม้ดอกกลุ่มปทุมมาและกระเจียว. https://www.opsmoac.go.th/loei-article_prov-files-471591791793
  8. สถาบันการจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตร (สท.) สวทช. (3 มิ.ย. 2569). “ปทุมมา” ปลูกความงาม เก็บเกี่ยวรายได้และความสุข (กรณีศึกษา จ.อุดรธานี). https://www.nstda.or.th/agritec/collab-siam-tulip/

Related posts

วิธีปลูกกล้วยไม้ สำหรับมือใหม่

admin
7 years ago

10 วิธีดูแลสวนหน้าฝน

Kaset Pro
4 years ago

พืชทางเลือก ช่วยคุณ! สร้างรายได้ในช่วงแล้ง

admin
8 years ago
Exit mobile version