เลี้ยงแพะเนื้อ 20 แม่พันธุ์ (ระบบกึ่งขังคอกโรงเรือนยกพื้น): เจาะลึกเงินลงทุนตั้งต้น โครงสร้างต้นทุนต่อตัว อัตราการให้ลูก การจัดการอาหารหยาบ-ข้น ราคาขายหน้าฟาร์ม และกำไรจริงตามงานวิจัย สศก. 

การเลี้ยงแพะเนื้อ (Meat Goat Farming) ได้กลายมาเป็นหนึ่งในทางเลือกอาชีพปศุสัตว์ที่เติบโตอย่างโดดเด่นและสร้างรายได้ที่มั่นคงให้แก่เกษตรกรไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันตก ภาคกลาง และภาคใต้ เนื่องจากแพะเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กที่มีความทนทานต่อสภาพอากาศร้อนแล้ง ใช้พื้นที่และเงินลงทุนเริ่มต้นน้อยกว่าโคเนื้อ ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว และมีตลาดรองรับทั้งการบริโภคภายในประเทศและการส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะประเทศมาเลเซีย

สำหรับเกษตรกรรายย่อย ครอบครัวเกษตร หรือผู้ที่ต้องการปรับเปลี่ยนพื้นที่เกษตรกรรมมาสู่งานปศุสัตว์ ขนาดฝูง แม่พันธุ์ 20 ตัว ร่วมกับพ่อพันธุ์ 1 ตัว (รวม 21 ตัว) ถือเป็น “ขนาดหน่วยการผลิตเริ่มต้นเชิงพาณิชย์ (Commercial Starting Unit)” ที่เหมาะสมที่สุด เพราะเป็นสเกลที่แรงงานในครัวเรือน 1–2 คนสามารถดูแลจัดการกิจวัตรประจำวัน ทั้งการเกี่ยวหญ้า ให้อาหาร และทำความสะอาดคอกได้อย่างทั่วถึง โดยไม่จำเป็นต้องจ้างแรงงานภายนอกประจำ

อย่างไรก็ดี ก่อนตัดสินใจลงทุน คำถามสำคัญในเชิงเศรษฐศาสตร์ที่เกษตรกรจำเป็นต้องทราบอย่างชัดเจนคือ: “การสร้างโรงเรือนยกพื้นและจัดหาฝูงแพะสาว 20 แม่ ต้องใช้เงินลงทุนก้อนแรกเท่าไร? ต้นทุนค่าอาหาร ยา และเวชภัณฑ์ต่อตัวคิดเป็นเท่าใด? แม่แพะ 20 ตัวจะให้ลูกขุนขายได้ปีละกี่ตัว? เมื่อหักต้นทุนเงินสด ค่าแรงตัวเอง และค่าเสื่อมแล้ว จะเหลือกำไรแท้จริงปีละเท่าไร และจุดคุ้มทุนอยู่ที่ราคาใด?”

บทความนี้รวบรวมข้อมูลเชิงสถิติ โครงสร้างต้นทุน และการคำนวณทางการเงินอย่างเป็นระบบ โดยอ้างอิงข้อมูลปฐมภูมิจากงานวิจัยเศรษฐศาสตร์เกษตรเรื่อง “การผลิตและการตลาดแพะเนื้อในพื้นที่ภาคตะวันตก” โดย สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 (สศท.10) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.), คู่มือมาตรฐานการจัดการฟาร์มและโภชนาการสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กจาก สำนักพัฒนาอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ และมาตรฐานสินค้าเกษตรการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มแพะเนื้อ (มกษ. 6902-2553) โดย กรมปศุสัตว์ เพื่อเป็นคู่มือประกอบการตัดสินใจลงทุนอย่างรอบคอบ

สรุปตัวเลขเศรษฐศาสตร์การเลี้ยงแพะเนื้อ 20 แม่พันธุ์ (กรณีฐาน: รอบการผลิต 1 ปี)

สมมติฐานทางเทคนิคและชีววิทยาการผลิตแพะเนื้อ

เพื่อให้แบบจำลองทางการเงินมีความแม่นยำและสะท้อนสภาพความเป็นจริงของเกษตรกรไทย จึงกำหนดสมมติฐานทางเทคนิคตามคำแนะนำของ สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ และ สำนักพัฒนาอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ ดังนี้:

1. สายพันธุ์แพะที่เลือกใช้: ใช้ แม่พันธุ์แพะเนื้อลูกผสมบอร์ (Boer Crossbred: สัดส่วนเลือดบอร์ 75–87.5% ผสมพันธุ์พื้นเมืองหรือแองโกลนูเบียน) เนื่องจากมีจุดเด่นเรื่องความทนทานต่อสภาพอากาศร้อนชื้น ทนต่อโรคพยาธิ หาอาหารเก่ง ผสมติดง่าย และให้น้ำนมเลี้ยงลูกได้ดี ผสมกับ พ่อพันธุ์บอร์สายเลือดสูง (Purebred/High-grade Boer) เพื่อถ่ายทอดลักษณะโครงสร้างกล้ามเนื้อที่หนา แน่น อัตราการเจริญเติบโตต่อวัน (ADG) สูง และมีสะโพกใหญ่ตรงตามความต้องการของตลาดผู้บริโภค
2. วงจรการสืบพันธุ์และการให้ลูก (Reproductive Cycle):
   • ระยะตั้งท้องของแม่แพะเฉลี่ย 5 เดือน (ประมาณ 147–152 วัน)
   • ระยะเลี้ยงลูกและให้นม 3 เดือน (90 วัน) หลังจากนั้นดำเนินการหย่านมเพื่อเตรียมแม่แพะเข้าสู่วงจรผสมพันธุ์รอบใหม่
   • แม่แพะสามารถกลับสัดและผสมพันธุ์ได้หลังคลอดประมาณ 45–60 วัน ทำให้มีรอบการตกลูกเฉลี่ย 8 เดือนต่อ 1 ครอก หรือคิดเป็น 3 ครอกในระยะเวลา 2 ปี (เฉลี่ย 1.5 ครอกต่อแม่ต่อปี)
   • อัตราการให้ลูก (Prolificacy / Kidding Rate): แพะบอร์ลูกผสมมีสถิติการให้ลูกแฝดสูง (ร้อยละ 60–70) คิดเป็นอัตราเฉลี่ย 1.6 ตัวต่อคอก
   • ฝูงแม่แพะ 20 ตัว จะให้กำเนิดลูกแพะรวมทั้งสิ้นเฉลี่ย 48 ตัวต่อปี (20 แม่ × 1.5 ครอก × 1.6 ตัว)
3. อัตราการรอดชีวิตและการสูญเสีย (Survival Rate): ในฟาร์มที่มีการจัดการสุขาภิบาลที่ดี กำหนดอัตราการสูญเสียสะสมตั้งแต่แรกเกิดจนถึงจับจำหน่าย 6.25% (ประมาณ 3 ตัวต่อปี) ซึ่งมักเกิดจากภาวะท้องร่วงหลังคลอด อากาศแปรปรวน หรืออุบัติเหตุ ทำให้เหลือลูกแพะขุนสมบูรณ์ส่งจำหน่าย 45 ตัวต่อปี
4. การจัดการโรงเรือนยกพื้น (Elevated Housing System): โรงเรือนสร้างยกพื้นสูงจากผิวดิน 1.5–2.0 เมตร พื้นคอกใช้ไม้ระแนงเนื้อแข็งหรือไม้ไผ่รวกตีเว้นร่อง 1.5 เซนติเมตร เพื่อให้มูลและปัสสาวะตกลงสู่พื้นดินด้านล่างโดยตรง พื้นคอกด้านบนจึงแห้ง สะอาด ไม่อับชื้น ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการตัดวงจรชีวิตของไข่พยาธิทางเดินอาหาร และป้องกันโรคข้ออักเสบและกีบเน่า ตัวโรงเรือนแบ่งเป็นช่องคอกแม่พันธุ์ คอกคลอด คอกพ่อพันธุ์ และคอกลูกแพะขุน พร้อมติดตั้งรางหญ้า รางอาหารข้น และระบบน้ำดื่มอัตโนมัติ
5. การจัดการอาหาร (Feeding Program):
   • อาหารหยาบ (Roughage): เป็นอาหารหลัก คิดเป็นร้อยละ 8–10 ของน้ำหนักตัว (ประมาณ 4–5 กก. หญ้าสดต่อตัวต่อวัน) ใช้หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1, หญ้าแพงโกล่าสด และใบกระถินสดซึ่งมีโปรตีนสูง โดยปลูกในแปลงพืชอาหารสัตว์ขนาด 1.5–2 ไร่ ร่วมกับการเสริมฟางข้าวแห้งในช่วงหน้าแล้ง
   • อาหารข้น (Concentrates): ใช้อาหารข้นสำเร็จรูปหรืออาหารผสมเองโปรตีน 14–16% เพื่อเสริมพลังงานและโปรตีน โดยแม่พันธุ์ช่วงอุ้มท้องและให้นมได้รับ 0.3–0.5 กก./ตัว/วัน, พ่อพันธุ์ 0.4 กก./ตัว/วัน และลูกแพะระยะขุนได้รับเฉลี่ย 0.25–0.30 กก./ตัว/วัน พร้อมแขวนก้อนแร่ธาตุสีแดงให้เลียกินตลอดเวลา
6. ระยะเวลาและน้ำหนักจำหน่าย (Market Specification): ลูกแพะหลังหย่านมที่อายุ 3 เดือน (น้ำหนัก 14–15 กก.) จะถูกนำเข้าคอกขุนต่ออีก 3.5–4 เดือน จนกระทั่งอายุครบ 6.5–7.0 เดือน จะมีน้ำหนักตัวเฉลี่ย 31.5 กิโลกรัม (ช่วง 30–33 กก.) ซึ่งเป็นพิกัดน้ำหนักที่ตลาดพ่อค้ารวบรวมและตลาดส่งออกให้ราคาสูงที่สุด

ตารางโครงสร้างเงินลงทุนเริ่มต้น (CapEx) สำหรับฝูงแพะ 20 แม่

การจัดตั้งฟาร์มแพะเนื้อต้องแยกเงินลงทุนออกเป็น 2 หมวดสำคัญ คือ สินทรัพย์ถาวร (โรงเรือน แปลงหญ้า และเครื่องจักร) ซึ่งมีอายุการใช้งาน 5–10 ปี และ สินทรัพย์ชีวภาพ (ฝูงแพะพ่อแม่พันธุ์) ซึ่งให้ผลผลิตต่อเนื่อง 5–6 ปี ดังแสดงรายละเอียดในตารางด้านล่าง:

*หมายเหตุ: ค่าเสื่อมราคาฝูงพ่อแม่พันธุ์สุทธิ (19,880 บาท/ปี) คำนวณจากมูลค่าจัดซื้อเริ่มต้น 112,000 บาท ตัดจำหน่ายตลอดอายุใช้งาน 5 ปี โดยหักมูลค่าซากที่คาดว่าจะได้รับจากการขายคัดทิ้งแม่แพะปลดระวางเมื่อสิ้นสุดอายุการให้ผลผลิต

ตารางต้นทุนดำเนินงานประจำปี (OpEx) และโครงสร้างค่าใช้จ่าย

ในการวิเคราะห์ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์เกษตรของ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ได้จำแนกต้นทุนออกเป็น ต้นทุนเงินสด (Cash OpEx) ที่เกษตรกรต้องจ่ายจริง และ ต้นทุนไม่เป็นเงินสด (Non-cash Costs) เช่น ค่าแรงงานครอบครัวและค่าเสื่อมราคา เพื่อให้เห็นภาพผลกำไรแท้จริง ดังตารางด้านล่าง:

จากตารางจะเห็นได้ว่า ต้นทุนเงินสดจ่ายจริงเฉลี่ยเพียง 2,051.39 บาทต่อลูกแพะขุน 1 ตัว ขณะที่ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์รวมอยู่ที่ 3,684.83 บาทต่อตัว สอดคล้องกับรายงานของ สศท.10 สศก. (3,321.55 บาท/ตัว) ซึ่งความแตกต่างเล็กน้อยเกิดจากการปรับปรุงราคาวัตถุดิบอาหารสัตว์และเครื่องจักรให้สะท้อนภาวะต้นทุนปัจจุบัน

ผลผลิต แหล่งรายได้ และมูลค่าพลอยได้

โครงสร้างรายได้ของการทำฟาร์มแพะเนื้อไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การขายลูกแพะขุนมีชีวิต แต่ยังมีรายได้เสริมที่สำคัญจากผลพลอยได้ในฟาร์ม ดังนี้:

1. การจำหน่ายลูกแพะขุนมีชีวิต (Live Marketed Kids): เป็นรายได้หลักร้อยละ 90.5 ของฟาร์ม ผลิตลูกแพะขุนน้ำหนักเฉลี่ย 31.5 กก. จำนวน 45 ตัวต่อปี ณ ราคาจำหน่ายเฉลี่ยหน้าฟาร์ม 144.20 บาทต่อกิโลกรัม (ตกตัวละ 4,542.30 บาท) สร้างรายได้รวม 204,403.50 บาทต่อปี
2. การจำหน่ายมูลแพะแห้ง (Dried Goat Manure): การเลี้ยงบนโรงเรือนยกพื้นช่วยให้มูลแพะเม็ดกลมตกลงสู่พื้นเบื้องล่าง สามารถกวาดตากแดดให้แห้งสนิท มูลแพะมีจุดเด่นคือมีธาตุอาหารไนโตรเจนและฟอสฟอรัสสูง เป็นปุ๋ยเย็น ไม่ทำให้รากพืชไหม้ นิยมอย่างมากในกลุ่มชาวสวนทุเรียน ไม้ผล และไม้ประดับ ฝูงแพะ 21 ตัว ร่วมกับลูกขุน ให้ผลผลิตมูลแพะตากแห้งบรรจุกระสอบ (กระสอบละ 25 กก.) ได้ประมาณ 250 กระสอบต่อปี จำหน่ายในราคากระสอบละ 35.00 บาท สร้างรายได้เสริม 8,750.00 บาทต่อปี
3. การจำหน่ายแม่แพะปลดระวาง (Cull Doe Sales): ฟาร์มจะคัดปลดแม่แพะที่มีอายุการใช้งานครบ 5–6 ปี หรือแม่แพะที่เต้านมอักเสบ/ให้ลูกน้อย ประมาณปีละร้อยละ 20 ของฝูง (4 ตัวต่อปี) น้ำหนักเฉลี่ย 45 กิโลกรัม จำหน่ายให้พ่อค้ารับซื้อแพะเนื้อปลดระวางในราคาตัวละ 3,150.00 บาท (ประมาณ 70 บาท/กก.) ได้เงินสดคืนกลับมา 12,600.00 บาทต่อปี เพื่อนำไปใช้เป็นทุนหมุนเวียนจัดซื้อแม่พันธุ์สาวทดแทนฝูง

วิเคราะห์เปรียบเทียบผลตอบแทน 3 ฉากทัศน์ (Scenarios)

เนื่องจากราคาแพะมีชีวิตและต้นทุนวัตถุดิบอาหารสัตว์มีความผันผวนตามฤดูกาลและกลไกตลาดส่งออก จึงทำการประเมินความอ่อนไหวทางการเงินออกเป็น 3 กรณี เพื่อให้ผู้เลี้ยงเห็นความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ครอบคลุม:

ข้อสังเกตสำคัญเชิงเศรษฐศาสตร์: ในกรณีราคาตกต่ำ (Low Case) ที่ราคาขายลดลงเหลือ 120 บาท/กก. และผลิตลูกแพะได้เพียง 37 ตัว แม้ผลกำไรทางเศรษฐศาสตร์จะติดลบ -16,972.50 บาท (เนื่องจากการคิดหักค่าแรงตนเองเต็มจำนวน 39,375 บาท และหักค่าเสื่อมโรงเรือน-อุปกรณ์ 34,970 บาท) แต่ในมิติกระแสเงินสดจริง ฟาร์มยังคงมี เงินสดสุทธิเหลือเข้าบ้านถึง +57,372.50 บาทต่อปี (เฉลี่ยเดือนละ 4,781 บาท) ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมเกษตรกรรายย่อยจึงสามารถยืนระยะและรอดพ้นช่วงราคาตกต่ำได้ดีกว่าฟาร์มขนาดใหญ่ที่ต้องจ้างแรงงานภายนอกร้อยละ 100

การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน (Break-even Analysis) และระยะเวลาคืนทุน

การวิเคราะห์จุดคุ้มทุนช่วยให้เกษตรกรทราบเกณฑ์ขั้นต่ำในการดำเนินงาน โดยใช้สูตรทางการเงินและเงื่อนไขการคำนวณ ดังนี้:

1. จุดคุ้มทุนด้านราคาขาย (Break-even Price)

คำนวณจากสูตร: ราคาคุ้มทุน (บาท/กก.) = (ต้นทุนรวมทั้งหมด − รายได้มูลแพะและแม่ปลด) ÷ ปริมาณน้ำหนักเนื้อรวมที่ขายได้

• จุดคุ้มทุนราคาทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Break-even Price): เท่ากับ 101.92 บาทต่อกิโลกรัม (หรือคิดเป็น 3,210.48 บาทต่อตัว) หมายความว่า หากขายแพะได้ราคาสูงกว่า 101.92 บาท/กก. ฟาร์มจะมีกำไรสุทธิทางเศรษฐศาสตร์หลังหักค่าแรงและค่าเสื่อมครบถ้วน
• จุดคุ้มทุนราคาเงินสด (Cash Break-even Price): เท่ากับ 50.06 บาทต่อกิโลกรัม (หรือคิดเป็น 1,576.89 บาทต่อตัว) ซึ่งเป็นราคาขั้นต่ำสุดเพื่อไม่ให้ฟาร์มขาดทุนเงินสดควักเนื้อ

2. จุดคุ้มทุนด้านปริมาณการจำหน่าย (Break-even Volume)

คำนวณโดยใช้กำไรส่วนเกินต่อหน่วย (Contribution Margin per head): กำไรส่วนเกินต่อตัว = รายได้ต่อตัว (4,542.30 บ.) − ต้นทุนผันแปรต่อตัว (1,102.50 บ.) = 3,439.80 บาทต่อตัว

• ปริมาณคุ้มทุน: ต้นทุนคงที่สุทธิ (94,855 บ.) ÷ กำไรส่วนเกินต่อตัว (3,439.80 บ.) = 27.58 ตัว (ประมาณ 28 ตัวต่อปี)
• คิดเป็นร้อยละ 61.3% ของผลผลิตจริง (45 ตัว) แสดงว่าหากสามารถรักษาลูกแพะให้รอดจนจำหน่ายได้ตั้งแต่ 28 ตัวขึ้นไป ฟาร์มจะเริ่มมีกำไรสุทธิทันที

3. ปีแรกเทียบปีที่เข้าสู่รอบการผลิตเต็มที่ และระยะเวลาคืนทุน

• กระแสเงินสดปีแรก: ในช่วง 7–8 เดือนแรกของการเริ่มตั้งฝูง เกษตรกรจะยังไม่มีรายได้จากการขายลูกแพะ เนื่องจากเป็นช่วงอุ้มท้อง (5 เดือน) และอนุบาลลูกแพะ (3 เดือน) รายรับก้อนแรกจะเริ่มทยอยเข้ามาในเดือนที่ 10–12 จากการจำหน่ายลูกแพะรุ่นแรก (ประมาณ 18–20 ตัว) ร่วมกับการขายมูลแพะ
• ระยะเวลาคืนทุนเงินสด (Simple Payback Period): จากเงินลงทุนตั้งต้น 224,000 บาท และกระแสเงินสดดำเนินงานสุทธิปีละ 133,441 บาท ทำให้มีระยะเวลาคืนทุนเงินสดอยู่ที่ 1.68 ปี (ประมาณ 20–22 เดือน) หลังจากนั้นฝูงแม่แพะจะสร้างกระแสเงินสดอิสระต่อเนื่องไปอีก 3–4 ปีก่อนปลดระวาง

วิถีการตลาดและห่วงโซ่อุปทานแพะเนื้อในประเทศไทย

จากรายงานการวิจัยของ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 (สศท.10) พบว่า โครงสร้างตลาดแพะเนื้อของไทยมีลักษณะเฉพาะตัวและมีห่วงโซ่อุปทานที่เชื่อมโยงกันอย่างเหนียวแน่น ดังนี้:

• พ่อค้ารวบรวมในท้องถิ่น (Local Assemblers) ร้อยละ 80–84: เป็นช่องทางหลักที่เกษตรกรนิยมที่สุด โดยพ่อค้าจะขับรถกระบะบรรทุกคอกมารับซื้อแพะมีชีวิตถึงหน้าฟาร์ม การซื้อขายใช้การชั่งน้ำหนักรวมหรือการตกลงราคาต่อกิโลกรัม ชำระเงินสดทันที เกษตรกรไม่ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายและภาระความเสี่ยงในการขนส่ง
• ตลาดส่งออกภาคใต้และประเทศมาเลเซีย: พ่อค้ารวบรวมจะส่งต่อแพะขุนไปยังพ่อค้ารายใหญ่ในจังหวัดภาคใต้ (โดยเฉพาะด่านตากใบ อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส) เพื่อส่งออกข้ามแดนไปยังประเทศมาเลเซีย ซึ่งมีความต้องการบริโภคเนื้อแพะในชีวิตประจำวันและเทศกาลทางศาสนาอิสลาม (ฮารีรายอ กุรบาน) ในปริมาณมหาศาล ขณะที่สภาพพื้นที่และภูมิอากาศในมาเลเซียมีฝนตกชุกตลอดทั้งปี ทำให้การเลี้ยงแพะในประเทศปลายทางทำได้ยากและมีต้นทุนสูงกว่า จึงต้องพึ่งพาการนำเข้าแพะมีชีวิตจากประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง
• ตลาดบริโภคเนื้อแพะและร้านอาหารในประเทศ: รองรับการบริโภคในกลุ่มชุมชนชาวไทยมุสลิม ร้านอาหารมุสลิม ภัตตาคารอาหารอินเดีย และอาหารจีน (ซุปแพะตุ๋นยาจีน แกงกุรุหม่า) ซึ่งกำลังขยายตัวในเมืองใหญ่

ความเสี่ยงสำคัญและแนวทางการจัดการทางสุขาภิบาล (Biosecurity)

แม้แพะจะเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย แต่มีจุดอ่อนด้านสรีรวิทยาที่เกษตรกรต้องใส่ใจเป็นพิเศษตามมาตรฐาน GAP กรมปศุสัตว์ ดังนี้:

1. ปัญหาพยาธิทางเดินอาหารและพยาธิใบไม้ตับ (Internal Parasites): เป็นศัตรูอันดับ 1 ของผู้เลี้ยงแพะ หากปล่อยแพะแทะเล็มหญ้าที่ยังมีหยดน้ำค้างในตอนเช้า ตัวอ่อนพยาธิจะเกาะบนยอดหญ้าและเข้าสู่ทางเดินอาหาร ทำให้แพะโลหิตจาง คางบวม ทรุดโทรม และแคระแกร็น แนวทางแก้ไข: ต้องเลี้ยงบนโรงเรือนยกพื้น และให้กินหญ้าที่ตัดจากแปลงหลังน้ำค้างแห้ง พร้อมมีโปรแกรมถ่ายพยาธิสลับกลุ่มยาทุก 3–4 เดือน
2. โรคปากและเท้าเปื่อย (FMD) และโรคเฮโมรายิกเซปทิซีเมีย (คอบวม): เป็นโรคติดต่อร้ายแรงในสัตว์เคี้ยวเอื้อง แนวทางแก้ไข: ฉีดวัคซีนป้องกันโรคปากและเท้าเปื่อยปีละ 2 ครั้ง และฉีดวัคซีนคอบวมปีละ 1 ครั้ง ตามปฏิทินของสำนักงานปศุสัตว์อำเภอ
3. โรคแท้งติดต่อ (Brucellosis): โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน ทำให้แม่แพะแท้งลูกในช่วงท้ายของการตั้งท้อง แนวทางแก้ไข: ตรวจเลือดคัดกรองโรคแท้งติดต่อก่อนนำแพะพ่อแม่พันธุ์เข้าฟาร์มทุกครั้ง และซื้อจากฟาร์มที่ได้รับรองปลอดโรคจากกรมปศุสัตว์เท่านั้น
4. ภาวะท้องอืด (Bloat): เกิดจากการให้กินใบกระถินสดหรือพืชตระกูลถั่วปริมาณมากเกินไปในคราวเดียว หรือหญ้าอ่อนที่มีน้ำค้าง ทำให้เกิดฟองแก๊สในกระเพาะรูเมน กดทับปอดจนหายใจไม่ออก แนวทางแก้ไข: ผึ่งใบกระถินให้สลดก่อนให้กิน และให้กินฟางแห้งหรือหญ้าแก่รองท้องก่อนเสมอ

เช็กลิสต์ 8 ข้อก่อนตัดสินใจลงทุนทำฟาร์มแพะเนื้อ

แหล่งข้อมูลอ้างอิงและงานวิจัยปฐมภูมิ

• สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 (สศท.10) จังหวัดราชบุรี สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. รายงานการวิจัยเรื่อง การผลิตและการตลาดแพะเนื้อในพื้นที่ภาคตะวันตก. เอกสารเผยแพร่ทางวิชาการ สศก. https://www.oae.go.th/assets/portals/1/files/jounal/2561/goat2561.pdf
• สำนักพัฒนาอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. คู่มือคำแนะนำการให้อาหารแพะเนื้อ และการจัดการแปลงพืชอาหารสัตว์. https://nutrition.dld.go.th/
• สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์. มาตรฐานสายพันธุ์แพะบอร์และการจัดการฝูงผสมพันธุ์. https://genetic.dld.go.th/
• สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ร่วมกับ กรมปศุสัตว์. มาตรฐานสินค้าเกษตร: การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มแพะเนื้อ (มกษ. 6902-2553). https://certba.dld.go.th/
• ศูนย์สารสนเทศการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.). ฐานข้อมูลสถิติการเกษตรและปศุสัตว์ของประเทศไทย. https://www.oae.go.th/